Bản tin an toàn Y tế 2

Thứ sáu - 22/11/2019 09:16
 
An toàn người bệnh và phòng ngừa sự cố y khoa phải là ưu tiên hàng đầu trong khám, chữa bệnh!
 
“Trước đây, khi xảy ra sự cố, các cá nhân, cơ sở y tế vẫn có tư duy giấu giếm. Đến nay việc báo cáo sự cố y khoa đã chủ động hơn nhằm tìm ra những nguy cơ để phòng ngừa. Đặc biệt, quá trình tiếp nhận và KCB cần có sự chỉnh chu hơn nữa từ tổ bảo vệ đến nhân viên y tế, ban giám đốc BV. Khi có sự cố, cần phải thẳng thắn nhìn nhận vào sự thật để sửa sai mới có thể cải thiện chất lượng khám chữa bệnh tốt hơn…Mặt khác việc thực hiện các giải pháp an toàn người bệnh, hạn chế sai sót và tai biến y khoa sẽ giúp người bệnh hài lòng hơn, thương hiệu bệnh viện được nâng cao. Đây cũng là yếu tố tiên quyết đối với sự sống còn của bệnh viện” – PGS.TS Lương Ngọc Khuê
Các khái nhiệm về sự cố y khoa theo Thông tư số 43/TT-BYT ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2018:
1. Sự cố y khoa (Adverse Event) là các tình huống không mong muốn xảy ra trong quá trình chẩn đoán, chăm sóc và điều trị do các yếu tố khách quan, chủ quan mà không phải do diễn biến bệnh lý hoặc cơ địa người bệnh, tác động sức khỏe, tính mạng của người bệnh.
2. Tình huống có nguy cơ gây ra sự cố (near-miss) là tình huống đã xảy ra nhưng chưa gây hậu quả hoặc gần như xảy ra nhưng được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, chưa gây tổn thương đến sức khỏe của người bệnh.
3. Nguyên nhân gốc là nguyên nhân ban đầu có mối quan hệ nhân quả trực tiếp dẫn đến việc xảy ra sự cố y khoa, nguyên nhân gốc có thể khắc phục được để phòng ngừa sự cố y khoa.
Mặc dù người bệnh rất khó chấp nhận những sai sót và sự cố xảy ra tại các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế, song sự cố rủi ro trong y khoa là không thể loại bỏ hoàn toàn. Theo một số nghiên cứu ở các nước mà nền y học đã rất phát triển thì tỉ lệ tai biến y khoa chiếm khoảng 0,4-16% các trường hợp nhập viện (qpsolution.vn).
Sự cần thiết
Môi trường y tế là một môi trường nguy cơ cao – nơi các sai sót có thể xảy ra bất cứ thời điểm nào từ khâu chẩn đoán cho đến điều trị. Có thể khẳng định rằng ở bất cứ công đoạn nào của mọi qui trình khám bệnh, chữa bệnh đều chứa đựng các nguy cơ tiềm tàng cho người bệnh. Hơn thế nữa, tại các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế là nơi các thầy thuốc thường xuyên bị áp lực công việc do tình trạng quá tải và áp lực về tâm lý, vì vậy, sự cố y khoa không mong muốn là điều khó tránh và trong nhiều trường hợp ngoài tầm kiểm soát. Khi sự cố không mong muốn xảy ra, cả người bệnh và thầy thuốc đều là nạn nhân, đặc biệt đối với người bệnh phải gánh chịu thêm hậu quả của các sự cố không mong muốn làm ảnh hưởng tới sức khỏe hoặc bị khuyết tật tạm thời hay vĩnh viễn, thậm chí chết người.
          Từ thực trạng trên, một số câu hỏi được đặt ra cho các đồng nghiệp đang công tác trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là đang nắm giữ vai trò quản lý:
-Làm sao để quản lý sự cố và rủi ro tại các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế?
-Làm sao để sự cố - rủi ro ít xảy ra nhất có thể?
-Làm sao để các sự cố đã xảy ra sẽ được ngăn chặn để tránh sự lặp lại?
-Làm sao để học hỏi từ chính các sự cố đã xảy ra, ngay cả khi xảy ra ở một cơ sở cung cấp dịch vụ y tế khác?
-Làm sao để giải quyết các nguy cơ tiềm ẩn để các sự cố và rủi ro sẽ không xảy đến?
Câu trả lời là phải xây dựng hệ thống quản lý sự cố - rủi ro tại cơ sở với đầy đủ các bước: nhận diện sự cố - rủi ro; báo cáo sự cố rủi ro; phân tích sự cố rủi ro, đề xuất kế hoạch khắc phục, giải quyết; triển khai kế hoạch – theo dõi giám sát việc hoàn tất các kế hoạch đã đề xuất và tổng kết, nhận ra các khuynh hướng nguy cơ để can thiệp kịp thời và loại bỏ các nguy cơ sớm nhất có thể.

 
Nhận diện sự cố y khoa
Khi phát hiện sự cố y khoa, nhân viên y tế có trách nhiệm nhận diện và phân biệt sự cố y khoa theo các trường hợp mô tả, diễn biến tình huống, mức độ tổn thương.
Báo cáo và ghi nhận sự cố y khoa tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh
Báo cáo sự cố y khoa:
- Báo cáo tự nguyện: Người trực tiếp gây ra sự cố y khoa hoặc người phát hiện sự cố y khoa báo cáo cho bộ phận tiếp nhận và quản lý sự cố y khoa của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Nội dung báo cáo tối thiểu cần có: Địa điểm, thời điểm xảy ra và mô tả, đánh giá sơ bộ về sự cố, tình trạng của người bị ảnh hưởng, biện pháp xử lý ban đầu theo Mẫu Báo cáo sự cố y khoa quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư này.
- Báo cáo bắt buộc: Người trực tiếp gây ra sự cố y khoa hoặc người phát hiện sự cố y khoa phải báo cáo cho trưởng khoa, bộ phận tiếp nhận và quản lý sự cố y khoa. Trưởng khoa chịu trách nhiệm báo cáo cho Lãnh đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Lãnh đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trực tiếp chịu trách nhiệm báo cáo ngay cho cơ quan quản lý của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Nội dung báo cáo phải đầy đủ tất cả các thông tin có trên Mẫu Báo cáo sự cố y khoa quy định tại Phụ lục III và ghi rõ họ tên người báo cáo.
Nhóm Phân nhóm Mô tả Ghi chú
Không sai sót (NC0) A Sự kiện có nguy cơ gây sai sót (near miss) Khuyến khích báo cáo tự nguyện
Sai sót, không gây hại (NC1) B Sai sót, chưa tác động trực tiếp đến người bệnh
C Sai sót, tác động trực tiếp đến người bệnh, chưa gây nguy hiểm.
D Sai sót, tác động trực tiếp đến người bệnh, cần phải theo dõi để xác định có nguy hại hoặc đã ngăn ngừa kịp lúc nên không gây hại
Sai sót, gây hại (NC2) E Sai sót, gây nguy hại tạm thời, cần phải can thiệp Bắt buộc phải báo cáo khi phát hiện
F Sai sót, gây nguy hại tạm thời, là lý do nhập viện hoặc kéo dài thời gia nằm viện
Sai sót, tổn thưng nặng hay tử vong (NC3) G Sai sót, gây nguy hại kéo dài – di chứng
H Sai sót, gây nguy hại cần phải hồi sức tích cực
I Sai sót, có ảnh hưởng hoặc trực tiếp gây tử vong
Nguồn: NCC MERP index, medication errors Council revises and expended index for categorizing errors, june 12, 2001.
 
Các sự có bắt buộc báo cáo trong vòng 24h
  1. sự cố do phẫu thuật, phẫu thuật
    1. Phẫu thuật nhằm vị trí trên người bệnh
    2. Phẫu thuật nhằm người bệnh.
    3. Phẫu thuật sai phương pháp trên người bệnh.
    4. Sót gac, dụng cụ.
    5. Tử vong trong hoặc ngay sau khi phẫu thuật thường quy.
  2. Sự cố do môi trường
    1. Bị điện giật.
    2. Bị bỏng trong khi điều trị tại Bệnh viện.
    3. Cháy nổ oxy, bình gas, hóa chất độc hại…
  3. Sự cố liên quan đến chăm sóc
    1. Nhầm nhóm máu hoặc sản phẩm của máu.
    2. Người bệnh bị ngã trong thời gian nằm viện.
    3. Trong chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh.
    4. Hạ đường huyết.
    5. Tai biến do tiêm/chọc dò tủy sống, làm thủ thuật.
    6. Dùng nhầm thuốc
  4. Sự cố liên quan đến quản lý người bệnh
    1. Bàn giao nhầm người bệnh.
    2. Người bệnh gặp sự cố y khoa ở ngoài cơ sở y tế.
    3. Người bệnh chết do tự tự, tự sát hoặc tự gây hại
  5. Sự cố liên quan đến thuốc và trang thiết bị
    1. Sử dụng thuốc, thiết bị, chất sinh học nhiễm khuẩn
    2. Sử dụng các thiết bị hỏng/thiếu chính xác trong điều trị và chăm sóc.
    3. Tắc mạch do khí khi đặt thiết bị.
  6. Sự cố liên quan đến tội phạm
    1. Do thầy thuốc, nhân viên y tế chỉ định gây sai phạm
    2. Bắt cóc người bệnh
    3. Lạm dụng tình dục đối với người bệnh trong cơ sở y tế
Nguồn: NQF, serious reportable eventin Health care 2006 update
Từ những thực tế trên, Bệnh viện Đa khoa Cà Mau cũng đã ban hành Quy định 520/QyĐ-BV ngày 12 tháng 02 năm 2019 về “Báo cáo, tiếp nhận, quản lý sự cố y khoa tự và khuyến khích báo cáo sự cố y khoa tự nguyện”.
Thay đổi trong cách nhìn

Thay đổi từ hành động

- Mưa lớn nước tràn từ trên máng nước làm ướt: hệ thống air, oxy, máy lạnh, ổ điện, bơm tiêm điện, bệnh nhân té ngã,la phong rớt, ướt giường bệnh nhân.

Xác định nhóm nguyên nhân liên quan:
1) Tại sao trần nhà sập khi mưa?
- Do nước ứ đọng tràn nước từ máng vào trần nhà.
2) Tại sao nước tràn vào trần nhà?
- Vì lỗ thoát nước từ máng xuống ống thoát bị tắt.
- Máng không có lỗ thoát chống tràn.
3) Tại sao bị tắt lỗ thoát?
- Vì rác gây ra: lá cây, bọc nilon, chiếu lát,…
4) Tại sao rác nhiều gây nghẹt?
- Vì không làm vệ sinh định kỳ và người bệnh vứt rác xuống nóc nhà từ các lầu nhà kế cận.
Qua các câu hỏi trên ta xác định nhóm nguyên nhân là do:
+ Con người
+ Cơ sở hạ tầng (môi trường)
Về con người:
Người dọn vệ sinh: Tại sao không dọn vệ sinh?
- Không phân công
- Không có kế hoạch dọn vệ sinh định kỳ mái nhà
Người vứt rác: Tại sao vứt rác ra mái nhà?
- Không ý thức
- Cửa sổ thuận lợi vứt rác
- Không có chỗ bỏ rác to dài như chiếu nằm sau khi ra viện
Về cơ sở hạ tầng: Tại sao không có lỗ thoát chống tràn máng nước?
- Không lường trước tình trạng tràn nước
- Không có trong bản vẽ xây dựng.
Từ thực tế cho thấy việc báo cáo sự cố y khoa chưa được hiểu đúng – còn hạn chế một số vấn đề trong báo cáo sự cố y khoa tự nguyện.
“Thay đổi từ suy nghĩ, thay đổi từ hành động” giúp chúng ta phát hiện được những sự cố có thể xảy ra, tìm ra những nguyên nhân khắc phục kịp thời, ngăn ngừa hậu quả, giúp cho đồng nghiệp tránh những lỗi không đáng, giúp xây dựng quy trình ngày càng hoàn thiện hơn, hướng tới an toàn người bệnh ngày càng tốt hơn.

 
Xây dựng báo cáo sự cố theo cách nghĩ:
 

Tôn trọng người báo cáo

Sai sót là chuyện có thể xảy ra

Vấn đề không phức tạp - Cần chuẩn hóa lại - Mỗi ngày càng hoàn thiện hơn

Xây dựng các bài học kinh nghiệm từ những sai sót để phòng tránh

Tất cả cùng giải quyết!

/uploads/news/2019_11/su-co-y-khoa_2.docx

Nguồn tin: BsCKI. Lý Kim Yến - P.Trưởng phòng QLCL

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Liên Kết Website
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây