Ngộ độc thuốc trừ sâu Nereistoxin

Thứ tư - 02/12/2015 03:49
 
1 . Đại cương:
      Ðã từ lâu, các bác sỹ chúng ta khi đề cập đến hoá chất trừ sâu thường biết đến các hoá chất truyền thống như phospho hữu cơ, carbamate. Tuy nhiên, trong điều kiện ở nước ta hiện nay, ngày càng có nhiều hoá chất mới được đưa vào sử dụng với độc tính, chẩn đoán và điều trị ngộ độc trên lâm sàng rất khác nhau.
Ở nước ta, nereistoxin là một loại hoá chất trừ sâu mới được đưa vào sử dụng trong những năm gần đây. Nereistoxin là tên hoạt chất và được đóng gói thành nhiều sản phẩm với tên gọi thương mại khác nhau như: Shachongshuang, Netoxin, Vinetox, Shachongdan, Apashuang, Binhdan, Taginon, Tungsong, Colt, Dibadan, Hope,...Thường ở dạng gói 20 gam, bột màu xanh lam, với thành phần hoạt chất nereistoxin là 95%.
Nereistoxin có công thức hoá học là 4-N,N-dimethylamino-1,2-dithiolane, thuộc nhóm hoá chất trừ sâu Dimethylaminopropandithiol, được sử dụng nhiều trong nông nghiệp để trừ sâu cho lúa, cây ăn quả và hoa mầu. Chúng gây độc cho sâu bọ theo nhiều đường: đường tiêu hoá, đường hô hấp và qua da. Theo phân loại của Tổ chức Y Tế Thế Giới (WHO), nereistoxin thuộc lớp độc II với liều gây chết 50% (LD50) theo đường uống đối với chuột là 1021 mg/kg. Ðộc tính cũng như động học của nereistoxin trên cơ thể người chưa được nghiên cứu đầy đủ. Theo những kết quả nghiên cứu ban đầu trên động vật, neirestoxin gây ức chế thụ thể của acetylcholine của hệ nicotin ở thần kinh- cơ. Người ta đã nghiên cứu thực nghiệm trên thấy chất này có khả năng gây liệt. Neostigmine, 5-hydroxytryptamine, acetylcholine và ion kali là những chất đối kháng với tình trạng liệt do nereistoxin gây ra, trong đó neostigmine là chất có hiệu quả nhất. Các thuốc giải độc là sodium dimercaptopropanesulphonate (DMPS) và sodium dimecarptosuccinate (DMS) có hiệu quả trong điều trị triệu chứng liệt nhưng cũng mới chỉ được nghiên cứu trên động vật. Ngoài độc tính gây liệt, cơ chế tác dụng của nereistoxin còn là cơ chế tiếp xúc trực tiếp. Ðối với người uống hoá chất này, tác dụng ăn mòn gây viêm loét đường tiêu hoá đã rõ ràng, dẫn đến chảy máu toàn bộ đường tiêu hoá.
Trên thực tế ở các bệnh nhân, chỉ uống với liều 9,5 gam (tương đương 1/2 gói với loại 20 gam/gói) hay 190mg/kg cân nặng ở người có trọng lượng 50 kg đã có thể gây ngộ độc nặng và tử vong. Như vậy, LD50 thực tế trên người thấp hơn nhiều so với số liệu trên động vật, nghĩa là độc tính cao hơn nhiều.
Thuốc giải độc: ở Trung Quốc người ta đã nghiên cứu thấy Na-DMPS có hiệu quả tốt với ngộ độc nereistoxin, ở nước ta chưa có thuốc này.
2. Các bệnh nhân bị ngộ độc nereistoxin đường uống có các triệu chứng chính sau:
  • Thần kinh: co giật giống như ngộ độc thuốc diệt chuột Tàu, sau đó là liệt cơ, hôn mê.
  • Tiêu hoá: rối loạn tiêu hoá nặng nề như nôn nhiều, ỉa chảy dữ dội, có thể nôn ra máu và ỉa ra máu dữ dội dẫn đến sốc giảm thể tích, truỵ mạch, tụt huyết áp.
  • Nhiễm toan: thở nhanh sâu, pH giảm, HCO3 giảm nặng nề, PaCO2 giảm trong khi PaO2 vẫn bình thường. Tình trạng nhiễm toan đến sớm, nhanh và nặng, khó điều chỉnh.
  • Giãn mạch toàn thân: có thể thấy da mặt, ngực đỏ.
  • Tim mạch: tụt huyết áp: thường sớm và nặng nề do phối hợp cả giảm thể tích tuần hoàn, giãn mạch và nhiễm toan. Có thể thấy nhịp nhanh xoang, rung thất, xoắn đỉnh. Nếu qua được 2-3 ngày có thể xuất hiện suy tim, nguy cơ phù phổi cấp.
  • Hô hấp: Suy hô hấp: do co giật, liệt cơ, sặc phổi,...
  • Rối loạn đông máu, chảy máu: giảm tiểu cầu, tỷ lệ prothrombin giảm, sợi huyết giảm.
  • Các biến chứng: tiêu cơ vân, suy thận cấp, xuất huyết ở nhiều nơi,...
Tiên lượng:
  • Uống 20 gam thì tỷ lệ tử vong 50-80%.
  • Nếu không được cấp cứu khẩn trương và điều trị tích cực, bệnh nhân sẽ nhanh chóng tử vong hoặc chuyển sang giai đoạn sốc không hồi phục, nhiễm toan, xuyết huyết nặng nề, tổn thương nhiều cơ quan và tử vong trong vòng 1 - 2 ngày.
  1. Khuyến cáo chẩn đoán, điều trị :
  • Uống thuốc trừ sâu dạng bột xanh
  • Co giật kèm rối loạn tiêu hoá dữ dội, giãn mạch, tụt huyết áp, nhiễm toan.
  • Chất nôn có màu xanh.
  • Gói thuốc trừ sâu có các đặc điểm nêu trên.
Cần nhanh chóng áp dụng các biện pháp cấp cứu hồi sức tổng hợp
    Nếu đến sớm trong giờ đầu:
Cần áp dụng các biện pháp hạn chế hấp thu: gây nôn, rửa dạ dày, than hoạt đa liều 20 gam + sorbitol 40gam/lần, dùng 6 lần, mỗi lần cách nhau 2 giờ. Rửa ruột nếu có thể, thụt tháo.
    Nếu đến muộn đã có các triệu chứng:
  • Cắt cơn co giật: diazepam 10mg tiêm tĩnh mạch, nhắc lại cho đến khi hết cơn co giật. Sau đó duy trì bằng tiêm bắp hoặc truyền tĩnh mạch 5mg/giờ.
  • Ðảm bảo hô hấp: Ðặt nội khí quản có bóng chèn, bơm bóng để bảo vệ đường thở. Bóp bóng hoặc thở máy nếu có suy hô hấp, liệt cơ.
  • Chống sốc:
  • Ðặt catheter tĩnh mạch trung tâm, theo dõi áp lực tĩnh mạch trung tâm. Truyền dịch, đặc biệt là dịch keo, truyền máu toàn phần nếu có xuất huyết tiêu hoá.
  • Nếu có biểu hiện rối loạn đông máu, chảy máu nhiều nơi thì truyền máu tươi, ở cơ sở có điều kiện xét nghiệm đông máu, chảy máu và điều trị thì truyền các chế phẩm máu tuỳ theo tình trạng bệnh nhân.
  • Thuốc vận mạch: ưu tiên là norepinephrine (noradrenalin), phối hợp với dobutamin nếu cần.
  • Chống nhiễm toan: cần cho bicarbonate sớm, có thể cần tới 500 (1 lít dung dịch bicarbonate 4,2%) đến hàng nghìn mEq bicarbonate/24 giờ. Cần xét nghiệm toan kiềm nhắc lại nhiều lần để điều chỉnh.
  • Ðảm bảo thể tích nước tiểu: theo dõi, nếu bệnh nhân đái ít cho furosemide (Lasix) bảo đảm nước tiểu 2000ml/24 giờ.
  • Loại bỏ độc chất: đồng thời với các biện pháp hồi sức cần tiến hành loại bỏ độc chất; rửa dạ dày, rửa ruột, thụt tháo, than hoạt hàng loạt.
  • Neostigmin hoặc prostigmin: có thể cân nhắc dùng nếu bệnh nhân có liệt cơ, nhịp nhanh xoang 140lần/phút (với điều kiện đã bù đủ thể tích tuần hoàn), chướng bụng (không có tắc ruột cơ học, kali máu bình thường).
  • Dùng các thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày như phosphalugel, gastropulgit, thuốc giảm tiết dịch dạ dày như omeprazol, ranitidin,...
 
Ngộ độc tự ý thuốc trừ sâu nereistoxin nặng và tử vong nhiều. Thuốc này cần được quản lý chặt chẽ, nâng cao nhận thức cho người dân sử dụng. Các nhà sản xuất cần thông báo độc tính của thuốc khi đưa ra thị trường quảng cáo sử dụng. Giáo dục mọi người trong gia đình thương yêu, chia sẽ vấn đề khó khăn trong cuộc sống để hạn chế tối đa việc dùng thuốc trừ sâu làm giải pháp giải quyết sự bế tắc trong cuộc sống ./.
 

Nguồn tin: Khoa hồi sức tích cực

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Liên Kết Website
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây